ریسه

جهان ما جهان کلیات است یا جهان کلیت‌ها یا جهان کلیه‌ها! جهان غرب البته غرب‌وحشی، جهان جزئیات است. هر چه که ما کلی می‌نگریم آنها جزئی می‌نگرند. هر چه که ما یک نفری می‌کنیم آنها چند نفری انجام می‌دهند. یعنی این طوری نیست که شاعر و خواننده و آهنگ‌ساز و نوازنده و سرمایه‌گذار و ارنج‌بای یکی باشد. یعنی ما فقط ضرب‌المثلش را داریم که هر کسی را بهر کاری ساخته‌اند و خودمان به مثل خودمان تمکین نمی‌کنیم اما آنها سراسر زندگی‌شان همین مثل ایرانی است. یعنی در غرب‌وحشی کسی به‌ هنگام نصیحت به فرزندنش نمی‌گوید کلا مودب باشد و آنها کلا مودب باش ندارند، اگر بخواهند به کسی بگویند مودب باش روی جزئیات حرف می‌زنند. یعنی ادب چیست؟ مودب کیست؟ ادب قانونی کدام است؟ ادب عرفی را تعریف کنید و …

در غرب کسی نمی‌گوید من کلا با این اثر مخالفم چون آنجا کلا مخالفم معنی ندارد و اگر کسی زیاد به طور کلی حرف بزند ممکن است به او انگ طرفداری از نازیسم و فاشسیم بچسبانند. البته آنها برای جزئی‌نگری وقت هم دارند، جهان ما جهان بی‌وقتی و کم‌وقتی است. شما تصور کنید زن ایرانی به همسرش بگوید عزیزم خوشگلم شدم؟ مرد ایرانی چه پاسخ می‌دهد؟ جز این است که می‌گوید: کلا خوبی عزیزم! اما مرد خارجی و فرنگی کلی جواب نمی‌دهد، می‌گوید آره عزیزم قشنگ شدی، چقدر رنگ طوسی و بنفش خوب با هم هماهنگ شده، ولی به نظرم کیفت رو عوض کن،‌ این کیف بهت نمیاد. این تفاوت دو جهان است. جهانی که در یک طرف مدیرعامل تویوتا تا زمین خم می‌شود و عذرخواهی می‌کند و در یک طرف دیگر، نمایندگی یک شرکت خودروسازی داخلی در پاسخ یک مشتری که از صدای زیاد داخل اتاق به ستوه آمده است می‌گوید: صدای ضبط رو زیاد کن. این تفاوت دو جهان است که ما رُمان‌نویس جهانی نداریم اما هر کدام‌‌مان استاد داستان‌کوتاه هستیم. شما کافی است از یک ایرانی بپرسید درباره سلسله هخامنشیان چه می‌دانی؟ می‌گوید: هخامنشیان سلسله‌ای بودند که اسکندر آنان را شکست داد. یعنی تاریخ را به صورت چه کسی چه کسی را کشت و شکست داد یاد گرفته‌ایم. اما هر دانش‌آموز غربی می‌تواند ساعت‌ها درباره جزئیات تمدن یونان حرف بزند. این جوری است که صفحه ایسنتاگرام جک‌‌های باحال پرطرفدارترین صفحه ایسنتاگرام ایرانی می‌شود. ایسنتاگرامی که فقط برای گذاشتن عکس درست شده است. اما شما بهتر از من می‌دانید هر جا ایرانی باشد پای جک هم در میان است.
راستی دیدید؟ خودمان هم در دام کل‌نگری افتادیم و جزئیات ایرانی را به کلیات ایرانی تعمیم دادیم. خدا از سر تقصیرات‌مان بگذرد.

از: ریسه، چلچراغ

یک دیدگاه برای “ریسه”

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *